Prematüre Bebeklerde Bağışıklama

Kaynak: SPD Prematüre Bebeklerde Bağışıklama Önerileri, 23 Nisan 2025 · 7 bölüm · 4 tablo

Bölüm hızlı erişim

1Genel Kurallar 2RSV Profilaksisi 3Rutin Dışı Aşı Uygulamaları 4Alınması Gereken Önlemler 5Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar 6Tablolar 7Kaynaklar

1 · Genel Kurallar

Prematüre bebekler, Hepatit B ve BCG aşıları dışında, doğum ağırlığı ve gestasyon haftasından bağımsız olarak kronolojik (takvim) yaşa göre ve tam doz aşılanır. Düzeltilmiş yaş kullanılmaz, doz azaltılmaz, aşı bölünmez.

Aşı yanıtı term bebeklere göre bir miktar düşük olabilir; bu nedenle şemanın eksiksiz tamamlanması özellikle önemlidir.
Hastanede yatmakta olan bebeklerde aşılar, klinik durum stabil olduğunda ertelenmeden uygulanır. Taburculuk aşı için beklenmez.
Hepatit B aşısı, doğum ağırlığı ve annenin HBsAg durumuna göre planlanır — Tablo 1.
BCG, 34. gebelik haftası ve üzerinde doğan bebeklerde takvim yaşına göre uygulanır. 34. gebelik haftasını tamamlamadan doğan bebeklerde üç koşulun birlikte sağlanması gerekir: 34. gebelik haftasını doldurmuş olmak, takvim yaşının en az 2 ay olması ve vücut ağırlığının 2000 grama ulaşması.
Rotavirüs aşısı canlı olduğundan yenidoğan yoğun bakım ünitesinde uygulanmaz; taburculukta yaş penceresi hâlâ açıksa (ilk doz en geç 14 hafta 6 gün) uygulanır.
Enjeksiyon bölgesi olarak vastus lateralis kullanılır; kas kütlesi küçük olduğundan 16 mm iğne tercih edilir.

2 · RSV Profilaksisi

Respiratuvar sinsityal virüs (RSV), prematüre bebeklerde ağır alt solunum yolu enfeksiyonu ve hastaneye yatışın başlıca nedenidir. Pasif immünizasyon, RSV sezonu boyunca (Türkiye'de tipik olarak Ekim–Mart) uygulanır.

Palivizumab

15 mg/kg IM, sezon boyunca ayda bir, en fazla 5 doz. İlk doz RSV mevsimi (Ekim–Mart) başlamadan kısa süre önce; bu aylarda doğan bebeklerde yaşamın ilk haftasından itibaren (ideal olarak doğumda).

Nirsevimab

Tek doz uzun etkili monoklonal antikor; <5 kg için 50 mg, ≥5 kg için 100 mg. Tüm sezonu tek uygulamayla kapsar. SPD'nin 23 Nisan 2025 prematüre önerilerinde yer almaz.

RSV profilaksisi aşı değildir; pasif bağışıklama sağlar ve rutin aşı takvimini etkilemez. Aynı vizitte diğer aşılarla birlikte uygulanabilir. Endikasyonlar için Tablo 2.

3 · Rutin Dışı Aşı Uygulamaları

Prematüre bebekler invaziv pnömokok ve meningokok hastalığı açısından yüksek risklidir. Rutin dışı aşılar kronolojik yaşa göre, term bebeklerle aynı şemayla uygulanır.

Meningokok ACWY ve MenB: 2. aydan itibaren başlanabilir; kronolojik yaşa göre marka şeması uygulanır.
Pnömokok konjuge aşı: kronolojik yaşa göre tam seri; 24. aydan sonra risk grubu değerlendirmesi yapılır.
İnfluenza: 6 aylıktan itibaren; öncesinde ev içi tüm bireylere koza stratejisi uygulanır.
Rotavirüs: yaş penceresi katıdır ve düzeltilmiş yaşa göre uzatılmaz; ilk doz en geç 14 hafta 6 günlükken uygulanmalıdır.

Rutin dışı aşı şemalarına bak →

4 · Alınması Gereken Önlemler

Apne izlemi: 6'lı karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB), konjuge pnömokok (KPA) veya MenB aşılarından sonra prematürelerde çok nadir de olsa apne görülebildiğinden, 28 hafta ve altında doğan bebekler ilk doz aşı sonrasında yataklı tedavi kurumunda 48–72 saat gözlem altında tutulmalıdır. İlk dozdan sonra apne gelişen bebeklerde 2. doz da yataklı tedavi kurumunda 48–72 saat gözlem altında yapılmalıdır. Bronkopulmoner displazi veya ağır doğuştan kalp hastalığı olan bebekler aşı sonrası en az 6 saat gözlenmelidir.

Ağrı yönetimi: emzirme, %24 sükroz, sarmalama (kundaklama) ve ten tene temas kombinasyonu kullanılır.

Gebelikte aşılama ve koza stratejisi: gebelere 18–24. haftalarda (32. haftanın sonuna kadar) Td dozlarından biri yerine Tdab, influenza mevsiminde de inaktif influenza aşısı önerilir. Annesi gebelikte Tdab veya influenza aşısı olmamış 6 aydan küçük bebeklerin yakın temaslılarına koza stratejisi çerçevesinde boğmaca ve influenza aşılaması önerilebilir; en etkin koruma gebelikte aşılamayla sağlanır.

Eş zamanlı uygulama: birden çok enjeksiyon gerektiğinde her iki uyluk kullanılır; aynı uylukta zorunluysa bölgeler arasında en az 2,5 cm bırakılır.

5 · Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

Aşı ertelenmelidir

Aktif sepsis, hemodinamik instabilite veya yeni başlamış nekrotizan enterokolit.
Yüksek doz sistemik kortikosteroid tedavisi sırasında canlı aşılar.

Aşı ertelenmemelidir

Düşük doğum ağırlığı · devam eden büyüme geriliği · stabil bronkopulmoner displazi · fototerapi · sarılık · anemi · beslenme intoleransı · kafein tedavisi · stabil intraventriküler kanama öyküsü.

Dikkat edilmesi gereken durumlar

Konjenital adrenal hiperplazi, adrenal yetmezlik gibi nedenlerle yerine koyma steroid tedavisi alan bebeklere inaktif ve zayıflatılmış canlı aşılar yapılabilir.
Bronkopulmoner displazi nedeniyle <2 mg/kg/gün steroid (prednizon veya eşdeğeri) alan bebeklere inaktif ve zayıflatılmış canlı aşılar uygulanabilir.
Kan ve kan ürünü alan bebeklerde yalnızca KKK ve suçiçeği aşılarına karşı immün yanıt baskılanabilir; bekleme süreleri Tablo 4'te.

6 · Tablolar

Tablo 1. Hepatit B aşı şeması ve HBİG uygulaması

Anne HBsAg	HBİG	Hepatit B aşı şeması
Negatif	Gerekmez	1. doz: tekli Hepatit B aşısı doğumda (tercihen ilk 24 saatte) 2. doz: 2. ayın sonunda 6'lı karma aşı 3. doz: 4. ayın sonunda 6'lı karma aşı 4. doz: 6. ayın sonunda 6'lı karma aşı 5. doz: 18. ayın sonunda 6'lı karma aşı
Pozitif	İlk 12 saat içinde*	1. doz: tekli Hepatit B aşısı, HBİG ile birlikte ilk 12 saat içinde 2. doz: 1. ayın sonunda tekli Hepatit B aşısı 3. doz: 2. ayın sonunda 6'lı karma aşı 4. doz: 4. ayın sonunda 6'lı karma aşı 5. doz: 6. ayın sonunda 6'lı karma aşı 6. doz: 18. ayın sonunda 6'lı karma aşı**
Bilinmiyor doğum ağırlığı <2000 g	İlk 12 saat içinde*	1. doz: tekli Hepatit B aşısı ilk 12 saat içinde. Aşılamaya annenin HBsAg sonucuna göre devam edilir.
Bilinmiyor doğum ağırlığı ≥2000 g	Annenin HBsAg sonucu pozitif doğrulanırsa en kısa sürede, en geç 7 gün içinde/. Annenin durumu ilk 7 gün içinde belirlenemediyse en geç 7. gün ya da taburculukta (hangisi önceyse)/**.	1. doz: tekli Hepatit B aşısı ilk 12 saat içinde; anneye HBsAg testi yapılır. Aşılamaya annenin sonucuna göre devam edilir.

* HBİG intramüsküler olarak, aşıdan farklı ekstremiteye yapılır; ne kadar erken yapılırsa o kadar etkindir. ** Anne HBsAg pozitifse bebekte 9–12. aylarda anti-HBs ve HBsAg bakılır. Anti-HBs <10 mIU/mL (ya da negatif) ve HBsAg negatifse 3 dozluk Hepatit B şeması (9. ve 10. aylarda tekli Hepatit B aşısı, 18. ayda 6'lı karma aşı) tekrarlanır; son dozdan bir ay sonra anti-HBs yeniden bakılır, yine negatifse korunma önlemleri önerilir. HBsAg pozitif saptanan bebekler erken tedavi için uygun merkeze sevk edilir. Kaynak: SPD, 23 Nisan 2025, Tablo-1.

Tablo 2. Palivizumab ile RSV profilaksisi endikasyonları

Grup	Koşul	Yaş / zaman ölçütü
Prematürite	Gebelik yaşı <29 0/7 hafta veya doğum ağırlığı <1000 g	RSV sezonu başlangıcında takvim yaşı <12 ay
Prematürite	Gebelik yaşı 29 0/7 – 31 6/7 hafta	RSV sezonunda takvim yaşı ≤90 gün
Kronik akciğer hastalığı (BPD*)	RSV sezonu başlangıcından önceki son 6 ayda özgün tedavi (ek oksijen, bronkodilatatör, diüretik ya da kortikosteroid) gereksinimi	<2 yaş
Doğuştan kalp hastalığı	Hemodinamik olarak anlamlı asiyanotik doğuştan kalp hastalığı: Qp/Qs >1,5 ile birlikte artmış pulmoner kan akımına bağlı konjestif kalp yetersizliği semptomları ya da bu nedenle ilaç kullanımı	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Doğuştan kalp hastalığı	Siyanotik doğuştan kalp hastalığı (oda havasında oksijen satürasyonu <%85); cerrahi düzeltme gerektiren tüm siyanotik doğuştan kalp hastalıkları	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Kalp cerrahisi sonrası	Cerrahi ya da invaziv girişime rağmen rezidüel hemodinamik bozukluk nedeniyle konjestif kalp yetersizliği tedavisi süren bebekler	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Kalp cerrahisi sonrası	Rezidüel defekt olmasa da cerrahide kardiyopulmoner baypasa giren bebekler: sezon içindeyse ameliyat sonrası ek bir doz (15 mg/kg) palivizumab	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Kalp cerrahisi sonrası	Kardiyak cerrahi sonrası organik ya da fonksiyonel solunum sistemi patolojisi gelişen ya da süren bebekler	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Kardiyomiyopati	Dilate, hipertrofik ya da restriktif kardiyomiyopatiye bağlı hemodinamik bozukluk ve/veya kalp yetersizliği nedeniyle anti-konjestif tedavi alan bebekler	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Kalp nakli	Kalp nakli için sıra bekleyen ya da nakil sonrası yaşamın ilk 2 yılındaki bebekler	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Pulmoner hipertansiyon	Primer ya da sekonder, orta–ağır pulmoner hipertansiyon (pulmoner arter basıncı sistemik basıncın %50'sinden fazla) ve buna yönelik spesifik tedavi gereksinimi	RSV sezonu başlangıcında <2 yaş
Yenidoğan yoğun bakımda salgın	Ünitede aynı anda 3 vakada RSV enfeksiyonu gösterildiğinde: gebelik yaşı <29 hafta (28 6/7) olan diğer tüm prematüreler ve kronik akciğer hastalığı olan ≥29 haftalık tüm prematüreler	Ünitede yatan bebekler
* BPD: 32 0/7 haftadan önce doğup en az 28 gün %21'in üzerinde oksijen tedavisi alan bebekler. Palivizumab: 15 mg/kg IM, RSV sezonu boyunca 1 ay arayla, en fazla 5 doz. Kaynak: SPD, 23 Nisan 2025, Tablo-2.

Tablo 3. Prematüre bebekte rutin dışı aşı uygulama zamanları

Aşı	En erken	Not
MenACWY (Nimenrix)	2 ay (kronolojik)	2 doz 2 ay ara + 3. doz 12. ay sonrası
MenB (Bexsero)	8 hafta	Ateş sıklığı artabilir; profilaktik antipiretik rutin önerilmez
Rotavirüs	6 hafta	YYBÜ'de uygulanmaz · ilk doz en geç 14 hafta 6 gün
İnfluenza (IIV4)	6 ay	İlk sezon 2 doz, 4 hafta ara
BCG	≥34. gebelik haftasında doğanlarda takvim yaşına göre	34 haftadan önce doğanlarda: 34. gebelik haftasını doldurmuş, takvim yaşı ≥2 ay ve ağırlığı ≥2000 g olmalı

Tablo 4. Kan ve kan ürünü alan çocuklarda KKK ve suçiçeği aşısı öncesi bekleme süreleri

Verilen kan ürünü	Doz	Bekleme süresi
Monoklonal RSV antikoru (palivizumab, Synagis)	15 mg/kg	Süre yok
Tetanoz immünglobulini	250 ünite (10 mg/kg)	3 ay
Hepatit B immünglobulini	0,06 mL/kg (10 mg/kg)	3 ay
Kuduz immünglobulini	20 IU/kg (22 mg/kg)	4 ay
Yıkanmış eritrosit süspansiyonu	10 mL/kg	Süre yok
Adenin salin içindeki eritrosit süspansiyonu	10 mL/kg	3 ay
Eritrosit süspansiyonu	10 mL/kg	6 ay
Tam kan	10 mL/kg	6 ay
Plazma / trombosit süspansiyonu	10 mL/kg	7 ay
İntravenöz immünglobulin (IVIG)	300–400 mg/kg	8 ay
İntravenöz immünglobulin (IVIG)	500 mg/kg	9 ay
İntravenöz immünglobulin (IVIG)	1 g/kg	10 ay
İntravenöz immünglobulin (IVIG)	2 g/kg	11 ay

Kan ve kan ürünü alan çocuklarda yalnızca KKK ve suçiçeği aşılarına karşı immün yanıt baskılanabilir. Kaynak: SPD, 23 Nisan 2025, Tablo-3.

7 · Kaynaklar

Sosyal Pediatri Derneği Bağışıklama Çalışma Grubu. Prematüre Bebeklerde Bağışıklama Önerileri. 23 Nisan 2025.
Sosyal Pediatri Derneği. Sağlıklı Çocuklarda Rutin Dışı Aşıların Uygulanmasına İlişkin Öneriler. 19 Mayıs 2025.
Caserta MT, O'Leary ST, Munoz FM, Ralston SL; Committee on Infectious Diseases. Palivizumab prophylaxis in infants and young children at increased risk of hospitalization for respiratory syncytial virus infection. Pediatrics. 2023;152(1):e2023061803.
Ralston SL, Lieberthal AS, Meissner HC, et al.; American Academy of Pediatrics. Clinical practice guideline: the diagnosis, management, and prevention of bronchiolitis. Pediatrics. 2014;134(5):e1474-502.
TÜRKPEDKAR. Palivizumab Profilaksi Rehberi. 27 Mart 2023.
Türk Neonatoloji Derneği. Tanı-tedavi protokolleri. neonatology.org.tr
American Academy of Pediatrics. Immunization in preterm and low birth weight infants. In: Red Book: 2024 Report of the Committee on Infectious Diseases. 2024:87-88.
UK Health Security Agency. Immunisation against infectious disease (Green Book), Chapter 22: Meningococcal. 17 Mayıs 2022.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesi.

← Önceki Tüm rehberler

Sonraki rehber · hazırlanıyor Adölesanlar İçin Aşılama